Šta je supurativni hidradenitis?
Supurativni hidradenitis (hidradenitis suppurativa, HS) je hronična rekurentna, inflamatorna i potencijalno mutilirajuća bolest terminalnog dela folikularno-glandularnog aparata koja se manifestuje bolnim, inflamatornim lezijama u delovima tela bogatim apokrinim žlezdama, posebno u aksilarnoj, ingvinalnoj i anogenitalnoj regiji. Stvaranje bolnih čvorova, apscesa i fistula može dovesti do ožiljaka i drenažnih kanala. HS nije zarazna bolest, nije izazvana lošom higijenom, ali značajno utiče na kvalitet života pacijenata.
Ko oboleva?
- Najčešće počinje između 20. i 40. godine
- Češće kod žena (2–3 puta više nego kod muškaraca)
- Veća učestalost kod gojaznih osoba i pušača
- Moguća genetska predispozicija (porodična anamneza kod 30–40% pacijenata)
Klinička slika i simptomi
- Bolni, potkožni čvorovi i apscesi
- Gnojni iscedak i neprijatan miris
- Fistule (kanali ispod kože) koje se spajaju
- Zadebljanja i ožiljci
- Ponavljajuće infekcije u istim regijama
Lokalizacija:
- Pazusi
- Prepone
- Glutealna regija
- Inframamarne brazde
- Genitalna regija
Stadijumi bolesti (Hurley klasifikacija)
Stadijum I: jedna ili više upalnih promena, bez fistula i ožiljaka
Stadijum II: rekurentne promene sa početnim fistulama i ožiljcima
Stadijum III: višestruke fistule, međusobno povezane, obimno tkivo ožiljaka
Dijagnostika
- Klinički pregled – vizuelna procena dermatologa
- Dermoskopija – zlatni standard; komedonske pseudociste, voštani izgled, lobularne strukture
- Biopsija ili ekscizija – samo u slučajevima kada postoji sumnja na malignitet
Dijagnoza: šta radi dermatolog?
Dijagnoza HS postavlja se klinički na osnovu tipičnih lezija, lokalizacija i hroničnog toka bolesti. Dopunske metode uključuju mikrobiološki bris, ultrazvuk kože i laboratorijske analize.
Diferencijalna dijagnoza
- Furunkuloza
- Epidermalne ciste
- Infektivni apscesi
- Akne konglobata
- Crohnova bolest (perianalni oblik)
- Pilonidalni sinus
Kako se leči supurativni hidradenitis?
Lečenje zavisi od stadijuma bolesti i odgovora na terapiju. Terapiju uvek propisuje dermatolog na osnovu kliničkog pregleda, a navedene opcije predstavljaju opšti prikaz mogućih modaliteta, ne preporuke za samostalno lečenje.
1. Lokalna terapija:
- Klindamicin gel 1%
- Resorcinol 15%
- Antiseptici (hlorheksidin, benzoil peroksid)
2. Sistemska terapija:
- Antibiotici: doksiciklin, klindamicin + rifampicin, klindamicin i.v.
- Retinoidi (acitretin)
- Hormonska terapija (kod žena)
3. Biološka terapija:
- Adalimumab
- Sekukinumab
- Bimekizumab
4. Hirurški tretman:
- Incizija i drenaža
- Široka ekscizija
- Tehnike zatvaranja (graft, flap, sekundarno zarastanje)
Podrška i život sa HS
HS ima snažan psihosocijalni uticaj, uključujući depresiju, anksioznost, socijalnu izolaciju i narušeno samopouzdanje.
Primer iz prakse
Pacijentkinja, 29 godina, sa višegodišnjim bolnim čvorovima u pazusima i preponama. Nakon pogrešnih dijagnoza, potvrđen HS (stadijum II). Terapija: doksiciklin + lokalni klindamicin, a potom adalimumab. Rezultat: značajno smanjenje inflamacije i poboljšanje kvaliteta života.
Zaključak
Supurativni hidradenitis nije estetski problem, već ozbiljno dermatološko oboljenje. Pravovremena dijagnoza i multidisciplinarni terapijski pristup mogu značajno smanjiti bol i broj recidiva, sprečiti nastanak trajnih ožiljaka i funkcionalnih posledica, kao i unaprediti kvalitet života pacijenta.
